การจัดสร้างหีบสมุดไทย ถวายสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปริณายก เนื่องในวันคล้ายวันประสูติ ในวันที่ ๒๖ มิถุนายน ๒๕๖๖

                ตามที่ได้รับหนังสือจาก กระทรวงการคลัง กค ๐๒๐๑.๓/๑๙๖๙๑ เรื่องขอความอนุเคราะห์บูรณะซ่อมแซมองค์พระคลังในพระมหาสมบัติและองค์พระพรหม โดยมีเนื้อความว่า ด้วยในบริเวณที่ทำการกระทรวงการคลังประดิษฐานองค์พระคลังในพระคลังมหาสมบัติ (องค์พระคลัง) และองค์พระพรหม ซึ่งเป็นที่เคารพสักการะของผู้บริหาร ข้าราชการ เจ้าหน้าที่ และประชาชนทั่วไปที่มาติดต่อราชการ ซึ่งเนื่องจากในฤดูฝนที่ผ่านมาหลังคาซุ้มประดิษฐานองค์พระคลังฯ ภายในบริเวณกระทรวงการคลังได้เกิดการรั่วซึม ทำให้น้ำฝนขังอยู่บริเวณหลังคาซุ้มหยดลงใส่องค์พระคลังฯ เป็นเหตุให้ขณะนี้มีสภาพชำรุด จึงมีความประสงค์จะดำเนินการบูรณะซ่อมแซมองค์พระคลังฯและองค์พระพรหมให้มีความเรียบร้อยสมบูรณ์และสวยงาม ทางกรมศิลปากรจึงได้มอบหมายให้ทางสำนักช่างสิบหมู่ ในการซ่อมแซมองค์พระคลังฯ และองค์พระพรหม

“จิตรกรรมฝาผนังภายในพระที่นั่งทรงธรรม” จำนวน ๓ ผนัง น้อมนำโครงการพระราชดำริ จำนวน ๔๖ โครงการจากทั่วประเทศ โดยผนังที่ ๑ ติดตั้งบริเวณกลางของพระที่นั่งทรงธรรม ผนังที่ ๒ ติดตั้งบริเวณทางด้านทิศใต้ของพระที่นั่งทรงธรรม และผนังที่ ๓ ติดตั้งบริเวณทิศเหนือของพระที่นั่งทรงธรรม นายมณเฑียร ชูเสือหึง ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านจิตรกรรม เป็นผู้ออกแบบร่างและควบคุมการสร้าง เป็นความร่วมมือจัดสร้างเพื่อถวายงานพระบาทสมเด็จพระปริมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช อย่างสุดกำลัง โดย ๓ สถาบัน คือ ๑) สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร ๒) วิทยาลัยเพาะช่าง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ และ ๓) สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ วิทยาลัยช่างศิลป โดยมีรายละเอียดดังนี้๑) สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร ร่วมกับจิตรกรอาสาสมัคร เป็นพื้นที่โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา พื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล จำนวน ๑๙ โครงการ ๒) วิทยาลัยเพาะช่าง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ เป็นพื้นที่โครงการพระราชดำริภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน ๑๓ โครงการ๓) สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ วิทยาลัยช่างศิลป เป็นพื้นที่โครงการพระราชดำริพื้นที่ภาคกลางและภาคใต้ จำนวน ๑๔ โครงการ                                                                           

"ราชสีห์" เป็นสัตว์ที่มีพลังกำลังสูง มีอยู่ด้วยกัน ๔ ชนิด คือ     - บัณฑราชสีห์ มีผิวกายสีเหลืองและ เป็นสัตว์กินเนื้อ บัณฑุราชสีห์จัดได้ว่าเป็นสัตว์นักล่าขนาดใหญ่สัตว์ ที่ถูกล่า มีตั้งแต่สัตว์ประเภทกวาง ควาย ช้าง หรือแม้แต่มนุษย์     - กาฬสีหะ เป็นราชสีห์ที่กินพืชเป็นอาหารเท่านั้น มีกายดำสนิท และใหญ่ราวโคหนุ่ม มีเสียงคำราม อันทรงพลัง     - กรสรราชสีห์ เป็นสัตว์ทรงพลัง กายเป็นสิงห์ มีขนแผงคอ ริมฝีปาก ขนหาง และเล็บเป็น สีแดงดั่งผ้ารัตนกัมพล เป็นนักล่าชั้นเยี่ยมและกินสัตว์ใหญ่น้่อยเป็นอาหาร     - ติณสีหะ ติณสีหะมีกายสีแดง เป็นราชสีห์อีกชนิดที่กินแต่พืชเป็นอาหาร ลักษณะเด่นอีกอย่างของ ติณสีหะคือมีเท้าเป็นกีบแบบม้า

"คชสีห์" เป็นสิงห์ผสม คือ สัตว์ประสมที่มีลักษณะของราชสีห์กับช้าง โดยมีกายเป็นสิงห์และมีหัวเป็นช้าง มีพละกำลังเทียบเท่าช้างกับสิงห์รวมกันและมีความน่าเกรงขาม อดีตในราชสำนักตั้งแต่สมัยอยุธยาได้นำตรารูปสัตว์หิมพานต์มาใช้เป็นสัญลักษณ์ตราประจำตำแหน่งของเสนาบดีและหมวดงานตกทอดมาถึงยุครัตนโกสินทร์ ในคติไทยนั้นถือว่าช้างเป็นสัตว์ประจำชาติใช้ในราชสงคราม ดังนั้นตราคชสีห์จึงสอดคล้องกับข้าราชการที่ออกสงคราม ซึ่งหมายถึงทหารนั่นเอง ในยุครัตนโกสินทร์ตอนต้น ตราคชสีห์ เป็นตราสัญลักษณ์ของสมุหกลาโหม บังคับหัวเมืองฝ่ายใต้ทั้งปวงเป็นสัญลักษณ์ของทหารหาญผู้รักษาราชบัลลังก์ และผู้ปกป้องผืนแผ่นดินประดับบันไดชั้นที่ ๒ ทิศละ ๑ คู่ จำนวน ๘ ตัว

อาศัยอยู่ปากแม่น้ำสีหมุข อันเป็นถิ่นที่ราชสีห์อาศัยอยู่จำนวนมาก อยู่ประจำทิศตะวันออกของพระเมรุมาศสัตว์สำคัญประจำทิศที่สำนักช่างสิบหมู่จัดสร้างขึ้นเพื่อติดตั้งบริเวณบันไดทางขึ้นของฐานไพทีแต่ละชั้น ซึ่งจะเรียงตามลำดับเปรียบดังทางขึ้นเขาพระสุเมรุที่ล้อมรอบด้วยป่าหิมพานต์จนถึงชั้นระดับสูงที่เป็นที่อยู่ของครุฑ โดยเริ่มจากสัตว์มงคลสี่ประเภท ได้แก่ ราชสีห์ ช้าง ม้า และโคอุสุภราช ซึ่งอาศัยอยู่ที่ปากแม่น้ำสำคัญทั้งสี่สายที่ไหลหล่อเลี้ยงรอบนอกของป่าหิมพานต์ โดยจะติดตั้งที่ข้างบันไดทางขึ้นของฐานไพที ชั้นที่หนึ่งทุกทิศ นอกจากรูปเทวดาอัญเชิญบังแทรกและพุ่ม จำนวน ๕๖ องค์ ที่มีประจำทุกฐานไพที

อาศัยอยู่ปากแม่น้ำอุสภมุข อันเป็นถิ่นที่โคอาศัยอยู่จำนวนมาก อยู่ประจำทิศใต้ของพระเมรุมาศสัตว์สำคัญประจำทิศที่สำนักช่างสิบหมู่จัดสร้างขึ้นเพื่อติดตั้งบริเวณบันไดทางขึ้นของฐานไพทีแต่ละชั้น ซึ่งจะเรียงตามลำดับเปรียบดังทางขึ้นเขาพระสุเมรุที่ล้อมรอบด้วยป่าหิมพานต์จนถึงชั้นระดับสูงที่เป็นที่อยู่ของครุฑ โดยเริ่มจากสัตว์มงคลสี่ประเภท ได้แก่ ราชสีห์ ช้าง ม้า และโคอุสุภราช ซึ่งอาศัยอยู่ที่ปากแม่น้ำสำคัญทั้งสี่สายที่ไหลหล่อเลี้ยงรอบนอกของป่าหิมพานต์ โดยจะติดตั้งที่ข้างบันไดทางขึ้นของฐานไพที ชั้นที่หนึ่งทุกทิศ นอกจากรูปเทวดาอัญเชิญบังแทรกและพุ่ม จำนวน ๕๖ องค์ ที่มีประจำทุกฐานไพที

อาศัยอยู่ปากแม่น้ำอัสสมุข อันเป็นถิ่นที่ม้าอาศัยอยู่จำนวนมาก อยู่ประจำทิศตะวันตกของพระเมรุมาศสัตว์สำคัญประจำทิศที่สำนักช่างสิบหมู่จัดสร้างขึ้นเพื่อติดตั้งบริเวณบันไดทางขึ้นของฐานไพทีแต่ละชั้น ซึ่งจะเรียงตามลำดับเปรียบดังทางขึ้นเขาพระสุเมรุที่ล้อมรอบด้วยป่าหิมพานต์จนถึงชั้นระดับสูงที่เป็นที่อยู่ของครุฑ โดยเริ่มจากสัตว์มงคลสี่ประเภท ได้แก่ ราชสีห์ ช้าง ม้า และโคอุสุภราช ซึ่งอาศัยอยู่ที่ปากแม่น้ำสำคัญทั้งสี่สายที่ไหลหล่อเลี้ยงรอบนอกของป่าหิมพานต์ โดยจะติดตั้งที่ข้างบันไดทางขึ้นของฐานไพที ชั้นที่หนึ่งทุกทิศ นอกจากรูปเทวดาอัญเชิญบังแทรกและพุ่ม จำนวน ๕๖ องค์ ที่มีประจำทุกฐานไพที

อาศัยอยู่ปากแม่น้ำหัตถีมุข อันเป็นถิ่นที่ช้างอาศัยอยู่จำนวนมาก อยู่ประจำทิศเหนือของพระเมรุมาศสัตว์สำคัญประจำทิศที่สำนักช่างสิบหมู่จัดสร้างขึ้นเพื่อติดตั้งบริเวณบันไดทางขึ้นของฐานไพทีแต่ละชั้น ซึ่งจะเรียงตามลำดับเปรียบดังทางขึ้นเขาพระสุเมรุที่ล้อมรอบด้วยป่าหิมพานต์จนถึงชั้นระดับสูงที่เป็นที่อยู่ของครุฑ โดยเริ่มจากสัตว์มงคลสี่ประเภท ได้แก่ ราชสีห์ ช้าง ม้า และโคอุสุภราช ซึ่งอาศัยอยู่ที่ปากแม่น้ำสำคัญทั้งสี่สายที่ไหลหล่อเลี้ยงรอบนอกของป่าหิมพานต์ โดยจะติดตั้งที่ข้างบันไดทางขึ้นของฐานไพที ชั้นที่หนึ่งทุกทิศ นอกจากรูปเทวดาอัญเชิญบังแทรกและพุ่ม จำนวน ๕๖ องค์ ที่มีประจำทุกฐานไพที

ทิศตะวันตก แสดงเรื่องราวคล้ายกับฉากบังเพลิงด้านทิศเหนือและทิศใต้ แตกต่างกันที่ฉากทางทิศตะวันออกและทิศตะวันตกจะใช้โทนสีชมพู ซึ่งเป็นโทนสีที่เสริมบารมีและสร้างความเป็นสิริมงคลแก่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ฉากบังเพลิงทางทิศตะวันตก ประกอบด้วย พระนารายณ์อวตาร ๒ ปาง ซึ่งอวตารลงมาปัดเป่าความทุกข์ยากแก่มวลมนุษย์ โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ หมวดดลม และเทพชุมนุมประดับเครื่องทรง

ทิศเหนือ แสดงเรื่องราวเกี่ยวกับดอกไม้ทิพย์ ดอกไม้มงคล เพื่อเทิดพระเกียรติและถวายสักการะพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชบรมนาถบพิตรโดยฉากทางทิศเหนือและทิศใต้จะใช้โทนสีส้มหรือสีแสดอันเป็นสีประจําวันพฤหัสบดี ซึ่งเป็นวันคล้ายวันสวรรคตของพระองค์ ฉากบังเพลิงทางทิศเหนือ ประกอบด้วย พระนารายณ์อวตาร ๒ ปาง ซึ่งอวตารมาช่วยเหลือมนุษย์ให้พ้นจากภัยทางน้ำ โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ หมวดน้ำ และเทพชุมนุมประดับเครื่องทรง

ทิศตะวันออก แสดงเรื่องราวคล้ายกับฉากบังเพลิงด้านทิศเหนือและทิศใต้ แตกต่างกันที่ฉากทางทิศตะวันออกและทิศตะวันตกจะใช้โทนสีชมพูซึ่งเป็นโทนสีที่เสริมบารมีและสร้างความเป็นสิริมงคลแก่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ฉากบังเพลิงทางทิศตะวันออก ประกอบด้วย พระนารายณ์อวตาร ๒ ปาง ซึ่งอวตารลงมาปราบอสูร โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ หมวดดิน และเทพชุมนุมประดับเครื่องทรง

ทิศใต้ แสดงเรื่องราวเกี่ยวกับดอกไม้ทิพย์ ดอกไม้มงคล เพื่อเทิดพระเกียรติและถวายสักการะพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชบรมนาถบพิตร โดยฉากทางทิศเหนือและทิศใต้จะใช้โทนสีส้มหรือสีแสดอันเป็นสีประจําวันพฤหัสบดีซึ่งเป็นวันคล้ายวันสวรรคตของพระองค์ ฉากบังเพลิงทางทิศใต้ ประกอบด้วย พระนารายณ์อวตาร ๒ ปาง ซึ่งอวตารลงมาทําสงคราม โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดําริฯ หมวดไฟ และเทพชุมนุมประดับเครื่องทรง

ออกแบบโดย นายกฤษฎา กันต์แจ่ม ตำแหน่ง จิตรกรติดตั้งบริเวณด้านหน้าอาคารโรงละครผู้ปฏิบัติงานเขียนสี : กลุ่มจิตรกรรม สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร

ออกแบบโดย นายสุชาติ ขวัญหวาน ตำแหน่ง จิตรกรชำนาญการติดตั้งบริเวณทางเข้าโรงละครแห่งชาติฯ จังหวัดนครราชสีมาผู้ปฏิบัติงานเขียนสี : กลุ่มจิตรกรรม สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร

         ด้วยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานแบบตราสัญลักษณ์ งานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๖ รอบ ๒๘ กรกฎาคม ๒๕๖๗         สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีจึงขอกรมศิลปากรจัดทำตราสัญลักษณ์ งานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๖ รอบ ๒๘ กรกฎาคม๒๕๖๗ พร้อมฐานตั้ง จำนวน ๑ ตรา เพื่อเก็บรักษาและจัดแสดงไว้เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์